Poradnia

Pytania i odpowiedzi

 

26.11.2021

Dostarczyć czego czy co?

Dzień dobry.
Oto zdanie z problematycznym zwrotem: "Biologia inżynieryjna dostarcza bardzo dobre odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób można wykorzystywać rośliny jako żywe materiały budowlane do zabezpieczania grobli i wałów przeciwpowodziowych." Dobre odpowiedzi czy dobrych odpowiedzi?
Będę wdzięczny za odpowiedź

Czasownik dostarczyć, w zależności od znaczenia, wymaga użycia dopełniacza (czego?) lub biernika (co?). Jeśli ma znaczenie 'być źródłem czegoś, dawać', tak jak w przytoczonym zdaniu, wówczas łączy się z rzeczownikiem i towarzyszącymi mu określeniami w dopełniaczu: „dostarcza bardzo dobrych odpowiedzi”.
Niemniej, wydawnictwa poprawnościowe wskazują, że przy podmiocie nieosobowym (biologia inżynieryjna) możliwe jest również użycie biernika: „dostarcza bardzo dobre odpowiedzi”. Zalecają również nienadużywanie słowa „dostarczać" i zastępowanie go bardziej odpowiednim „dawać”.

Poradnia

26.11.2021

O formie pożegnania „pa”

Skąd pochodzi słowo pa? Kiedy zaczęto go używać?

W znaczeniu pożegnania „pa” wywodzi się z języka dzieci, które na początku rozwoju mowy często używają prostych sylab, łatwych do wymówienia (najczęściej z samogłoską „a”). „Pa” łączy się zwykle z gestem machania ręką i jest postrzegany jako konwencjonalny gest grzecznościowy. Trudno wskazać konkretny czas, w którym ta forma upowszechniła się w komunikacji potocznej - najpierw mówionej (nie tylko dzieci), rzadziej nieoficjalnej pisanej (prywatna korespondencja), a obecnie też elektronicznej o charakterze nieoficjalnym (e-mail, SMS).

Poradnia

26.11.2021

Spór o znaczenie słowa "firma"

Szanowne Panie, piszę w sprawie, która nie daje mi spokoju od jakiegoś czasu. Koleżanka studiująca ekonomię z uporem poprawia wszystkich znajomych, gdy używają słowa "firma" mając na myśli konkretne przedsiębiorstwo (zastępując "firmę" właśnie "przedsiębiorstwem"). Słownik Języka Polskiego PWN jako pierwsze znaczenie słowa "firma" podaje «przedsiębiorstwo handlowe, usługowe lub przemysłowe», stąd moje przekonanie, że słów tych można używać zamiennie, szczególnie w luźnych rozmowach niedotyczących ekonomii. Koleżanka jednak kieruje się encyklopedycznym znaczeniem "firmy" wyniesionym ze studiów (https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/firma;3901188.html) twierdząc, że zamienne stosowanie obu pojęć to błąd, bo firma jest wartością niematerialną (logo, marka oraz nazwa). Jak to więc jest z tą "firmą"? Będę bardzo wdzięczny za rozwiązanie naszego "konfliktu" i odpowiedź.
Z wyrazami szacunku

Trudno nam rozstrzygnąć spór, który Państwo toczą, ponieważ odwołują się Państwo do różnych znaczeń wyrazu firma - ogólnego i specjalistycznego. Na te znaczenia wskazuje chociażby Wielki słownik języka polskiego online (wsjp.pl) - firma to: 1. przedsiębiorstwo; jednostka gospodarcza zajmująca się produkcją, sprzedażą lub wykonywaniem jakichś usług, 2. nazwa; zarejestrowana urzędowo nazwa firmy - przedsiębiorstwa, ewentualnie 3. człowiek; człowiek mający dobrą opinię.
Z Pana relacji wynika, że w sporze odnoszą się Państwo do 1. i 2. znaczenia wyrazu. Jeśli rozmowa jest swobodna i nie ma specjalistycznego charakteru, to używanie słowa firma ze znaczeniem 'przedsiębiorstwo' jest w pełni uprawione.

Poradnia

26.11.2021

Co oznacza skrót c.n.d.?

Jak poprawnie odczytywać skrót c.n.d. na końcu dowodu matematycznego. Ja odczytuję go jako "czego należało dowieść".
Zauważyłem, że wielu ludzi odczytuje go inaczej, jako "co należało dowieść". Która forma jest poprawna?

Podany skrót oznacza w matematyce koniec przeprowadzonego dowodu. Odczytuje się go zgodnie ze zwyczajem przyjętym w środowisku matematycznym, czyli "co należało dowieść".

Poradnia

25.11.2021

Kawałek tortu?

Proszę o poradę, które powiedzenia są poprawne:
kawałek tortu czy kawałek torta, spróbuj tortu czy spróbuj torta?
Pozdrawiam

W obydwu podanych połączeniach rzeczownik tort występuje w dopełniacza. Zgodnie z wzorem odmiany forma dopełniacza to tortu. Poprawnym wyrażeniem jest zatem "kawałek tortu", połączenie "kawałek torta" nie jest poprawne i lepiej go unikać. Podobnie jest z drugim połączeniem - wzorcowy charakter ma zwrot "spróbuj tortu".

Poradnia

25.11.2021

Przymiotnik od nazwy miasta Porto

Dzień dobry,
jak będzie brzmiał przymiotnik od miasta Porto. Np. Marynarz siedział w porcie .....
Z góry dziękuję za odpowiedź

Pytanie jest interesujące. Jednak w języku polskim od nazwy tego portugalskiego miasta Porto nie tworzy się przymiotnika. Taką informację podaje Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN. Marynarz siedział zatem w porcie Porto. Od nazwy Porto nie tworzy się również nazw mieszkańców.

Poradnia

24.11.2021

Ulica czy aleja?

Dobry wieczór,
proszę o poradę w pewnej kwestii. Mam do napisania urzędową odpowiedź do mieszkańca. Pojawiła się u mnie wątpliwość dotycząca nazwy ulicy, ponieważ spotkałam się z różną pisownią. Czy adresując kopertę do mojego adresata powinnam napisać:
1. Jan Nowak
ul. Aleja 700-lecia Torunia
87-100 Toruń
2. Jan Nowak
ul. Al. 700-lecia Torunia
87-100 Toruń
3. Jan Nowak
ul. aleja 700-lecia Torunia
87-100 Toruń
4. Jan Nowak
ul. al. 700-lecia Torunia
87-100 Toruń
Przeczytałam różne opinie i ostatecznie nie wiem czy przez nazwą aleja, Aleja winnam zaadresować kopertę, jak i w treści pisma, napisać przed słowo ul. ? Czy traktując nazwę ulicy jako Aleja 700-lecia Torunia mogę przed tym dodać skrót ul. Aleja 700-lecia Torunia. Czy jest to już błąd językowy? Czy wręcz odwrotnie, podając nazwę ulicy, zawsze należy taki skrót użyć? Czy dopuszczalne są obie formy?
Dodam, że dotychczas spotkałam adresowanie kopert w tak różnorodny sposób. Chciałabym w przyszłości uniknąć błędu językowego. I tak dla porównania:
Na tabliczce z nazwą ulicy widnieje napis "Aleje 700-lecia Torunia", w geoportalu zobaczyłam "aleja 700-lecia Torunia", na budynku "Al. 700-lecia". (W załączniku dodałam zdjęcia)
Bardzo Państwa proszę, o rozwianie moich wątpliwości językowych.
Z poważaniem.

Aby rozwiać Pani wątpliwości, najpierw trzeba ustalić, jak brzmi nazwa ulicy: aleja czy aleje? To istotne, ponieważ od tej informacji zależy pisownia.
Jeśli jest to aleja (liczba pojedyncza) to poprawna nazwa ma postać: aleja 700-lecia Torunia, jeśli są to aleje (liczba mnoga) to wówczas będziemy zapisywać: Aleje 700-lecia Torunia.
Skróty mają odpowiednio formę: aleja - al., Aleje - Al. Wybór pełnej lub skróconej formy zapisu należy od Pani. Przy adresowaniu koperty skrót ul. lepiej pominąć i zapisać w postaci skrótowej: al. lub Al.

Poradnia