Poradnia

Pytania i odpowiedzi

kategoria: Nazwy własne

29.05.2020

odmiana imienia Bruno

Szanowni Państwo,
własnie urodziłam syna, któremu dałam na imię Bruno. Chciałabym wiedzieć jak dokładnie brzmi odmiana tego imienia przez przypadki.To dość kłopotliwe dla członków dalszej rodziny. A ja nie wiem, czy słusznie poprawiam ich, mówiąc, że rozmawiamy o Brunonie, a nie Brunie? I jak powinnam zwracać się do syna w wołaczu? Czy używać formy Bruno czy Brunon? Pomóżcie!!!

Szanowna Pani,
imię Bruno w odmianie zmienia swoją postać i przyjmuje temat rozszerzony o -n- we wszystkich przypadkach poza mianownikiem i wołaczem. Odmiana jest następująca:
mianownik Bruno
dopełniacz Brunona
celownik Brunonowi
biernik Brunona
narzędnik(z) Brunonem
miejscownik (o) Brunonie
Wołacz Bruno albo Brunonie
Odmianę imienia Bruno podają słowniki, m.in. Słownik gramatyczny języka polskiego dostępny online (http://sgjp.pl/leksemy/#19933/Bruno).
Tego rodzaju odmiana z rozszerzeniem o -n- dotyczy niektórych imion zakończonych na -o: Bruno, Iwo, Hugo. Odmiana z tematem rozszerzonym ma charakter wzorcowy, stosowana jest w polszczyźnie starannej, oficjalnej. W komunikacji nieoficjalnej często pojawiają się formy krótsze (Bruna, z Brunem), a nawet nieodmienność omawianej grupy imion.

Poradnia

27.04.2020

Nazwiska w zaproszeniach

Dzień dobry,
przygotowuję zaproszenia i mam pewne problemy. Chodzi o odmianę nazwisk.
Mam zaszczyt zaprosić:
Beatę, Thomasa, Luisę i Anthoninę Werthmann’owie (Werthmann)
Karolinę i Tomasza Hanusejów (Hanusej)
Marzenę i Piora Hadów (Hada)
Patrycję i Tomasza Borzęckich (Borzęcki)
Wojciecha i Annę Śmierciaków (Śmierciak)
Stanisława Puta (Put)
Przemysława Śmierciaka (Śmierciak)
Justynę i Szymaona Chowańców (Chowaniec) a na kopercie Chowańcowie?
Karolinę i Łukasza Kuzielów (Kuziel)
Z góry dziękuję za udzieloną pomoc.
Pozdrawiam

Prawie wszystkie podane przez Panią formy nazwisk są właściwie zapisane. Korekty wymaga jedynie forma nazwiska: Werthmann - Beatę, Thomasa, Luisę i Anthoninę Werthmannów. W wypadku tego nazwiska nie używamy apostrofu, ponieważ wymawiamy końcową głoskę "n".; w mianowniku l.mn. forma nazwiska ma postać Werthmannowie, ale na zaproszeniu powinna się znaleźć w formie Werthmannów.
Pozostałe nazwiska zapisała Pani poprawnie, używając dopełniacza oraz mianownika (Chowańcowie).

Poradnia

25.04.2020

Nazwisko Jaki - odmiana

Proszę o poradę dotyczącą nazwiska Jaki.
Czy nazwisko należy odmienić?
Idę z Adamem Jaki czy Jakim?

Oczywiście, każde nazwisko męskie odmieniamy, rażącym błędem byłoby zachowanie nazwiska w formie nieodmiennej. Nieliczne przypadki nieodmienności dotyczą nazwisk obcego pochodzenia, które trudno włączyć w polskie wzory odmiany.
Nazwisko Jaki przyjmuje w narzędniku formę Jakim (z Adamem Jakim).

Poradnia

25.04.2020

Interpunkcja w tytule książki

Uczennica miała napisać charakterystykę Bilba z książki pt."Hobbit czyli tam i z powrotem"- tytuł książki nie ma przecinka po słowie Hobbit, ani na stronie tytułowej, ani na żadnej innej. Wiem, że są wydania z przecinkiem, ale nieliczne. Niestety uzyskała obniżoną ocenę, gdyż nie postawiła przecinka po słowie Hobbit. W książce nie ma po tym słowie przecinka, a uczennica tytuł zacytowała i użyła cudzysłowu. Czy słusznie miała obniżoną ocenę z charakterystyki? Czy możemy poprawiać błędy, które dostrzeżemy w tytule książki gdy używamy cudzysłowu? Proszę o odpowiedź.

Jako poradnia językowa nie zajmujemy się ocenami szkolnymi, zasadami ich wystawiania i kryteriami ocen. Jeśli pyta Pani o same zasady zapisu, to należy sięgnąć do zasad polskiej interpunkcji. Jest to zasada 377 ("Zasady pisowni i interpunkcji"), którą przytaczamy:
[377] 90.G.2.
Przed spójnikami przeciwstawnymi a, ale, lecz, tylko oraz synonimicznymi (czyli, to znaczy, to jest, innymi słowy) stawiamy przecinek, np.
Mogłem tam pójść, ale po co?
Prawda zwyciężyła, a nie fałsz.
Jestem zamiłowanym podróżnikiem, czyli globtroterem.
Z przytoczonej zasady jasno wynika, że przed "czyli" należy postawić przecinek. Druga sprawa to konwencja zapisu tytułów na okładkach książek i ich stronach tytułowych, która rządzi się określonymi prawami. W tytule "Hobbit, czyli tam i z powrotem", umieszczonym na okładce lub stronie tytułowej w postaci złamanej - w dwóch liniach (Hobbit / czyli tam i z powrotem), nie stawia się przecinka, jeśli to łamanie wypada w jego miejscu. Tytuł na okładkach często jest jest złamany w następujący sposób:
Hobbit
czyli tam i z powrotem
Takie łamanie zwalnia wydawcę książki z postawienia przecinka po słowie Hobbit, ale nie zwalnia ucznia z jego zapisania.

Poradnia

25.04.2020

Holandia a Niderlandy

Dzień dobry,
piszę do Państwa z holenderskim pytaniem. Czy w związku ze zmianami w angielskim nazewnictwie Holland zmienia
się jakoś używanie polskiej Holandii? Powinno się operować Niderlandami?
Z góry dziękuję za pomoc

Nie wydaje nam się, by zmiany w angielskim nazewnictwie były istotnym punktem odniesienia dla nazewnictwa stosowanego w języku polskim. Zdecydowanie ważniejsza jest zmiana nazwy przez samą Holandię, która w styczniu 2020 roku zmieniała oficjalną nazwę kraju na "The Netherlands". W polskim nazewnictwie do tego rodzaju zmiany nie doszło. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP nie potwierdziła zmiany nazwy kraju. Nadal obowiązująca oficjalnie jest krótsza nazwa Holandia, która odnosi się do terytorium kraju leżącego w Europie, lub dłuższa Królestwo Niderlandów. Zgodnie z tradycją językową sięgającą XIX wieku nazwą używaną w polszczyźnie, mającą oficjalny charakter, jest Holandia.
Pełna nazwa Królestwo Niderlandów, jak podaje Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych, odnosi się do łącznego terytorium: Holandii, Aruby, Curaçao i Sint Maarten. W wypowiedziach nieoficjalnych można używać nazwy Niderlandy, ale nazwa ta nie jest aprobowana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych.

Poradnia

28.03.2020

San Marino a Sanmaryńczyk, Sanmarynka

Dzień dobry, mam pytanie dotyczące poprawności słowa mieszkańca San Marino. W słownikach zapis widnieje jako Sanmaryńczyk, jednak czytając różne artykuły spotykam się z wariantem Sanmarińczyk przez "i". Czy oznacza to, że forma z "i" jest niepoprawna? Czy może obie formy są poprawne? Z góry dziękuję za odpowiedź.

Słowniki języka polskiego i słownik poprawnej polszczyzny notują dwie formy: Sanmaryńczyk (nazwa mieszkańca państwa San Marino, rodzaj męski) i sanmaryńczyk (nazwa mieszkańca miasta San Marino). Dla rodzaju żeńskiego wykorzystuje się odpowiednio formy Sanmarynka i sanmarynka. Są to formy zgodne z normą wzorcową polszczyzny. Postać nazw Sanmaryńczyk i Sanmarynka wynika z zasad przyswajania nazw obcych do polszczyzny, a przede wszystkim z adaptacji nietypowych dla języka polskiego połączeń głosek, w tym pypadku jest to "ri".
Nazwę Sanmarińczyk, szerzącą się w języku mediów, można uznać za przejaw zwyczaju językowego (uzus językowy). Nie jest ona zgodna z normą polszczyzny wzorcowej. Nazwę mieszkańca utworzono w prosty sposób od San Marino, co przyczyniło się do zachowania głoski (litery) "i" wewnątrz tego wyrazu. Być może stanie się wkrótce tak, że forma Sanmarińczyk zostanie uznana za zgodną z normą użytkową (potoczną) języka.

Poradnia

17.03.2020

O imieniu Krinsja i nazwisku Battaglia

Szanowni Państwo,
mam wątpliwość dotyczącą odmiany słoweńskiego imienia żeńskiego Krinsja ( w dop. Krinsji?) i włoskiego nazwiska żeńskiego Battaglia (w dop. Battaglii czy Battagli?). Dziękuję i pozdrawiam

Zarówno imiona, jak i nazwiska obcego pochodzenia, włączamy - jeśli to tylko możliwe - we wzory odmiany polskich nazw własnych i odmieniamy.
Imię żeńskie Krinsja będzie mieć w dopełniaczu formę Krinsji, podobnie jak Patrycja - Patrycji, Hortensja - Hortensji.
Nazwiska kobiet zakończone na -a odmieniają się tak, jak rzeczowniki pospolite o podobnym zakończeniu, czyli kończące się na -a. Dla nazwiska Battaglia wzorem mogłyby być np. rzeczowniki batalia, anomalia, azalia, lilia. Zgodnie z zasadami ortografii, jeśli w rzeczowniku występuje zakończenie -ia po spółgłosce l, to w dopełniaczu piszemy na końcu -ii. A zatem nazwisko Battaglia będzie mieć w dopełniaczu formę Battaglii, podobnie jak batalia - batalii, Amelia - Amelii itp.

Poradnia