Poradnia

Pytania i odpowiedzi

kategoria: Nazwy własne

09.01.2021

Jak zapisać nazwę kaplica Trójcy Świętej?

Dzień dobry,
chciałam upewnić się, czy piszemy: kaplica Trójcy Świętej (Lublin), "k" małe?
Dziękuję i pozdrawiam z Lublina

Wyraz kaplica w podanej nazwie wielowyrazowej piszemy małą literą. Traktujemy ten wyraz jako nazwę ''gatunkową'', czyli w tym przypadku oznaczającą typ budynku.

Poradnia

08.01.2021

Odmiana włoskich imion: Corrado i Ettore

Dzień dobry.
Jak poprawnie odmienić włoskie imiona Etorre i Corrado? Zależy mi głównie na formach w dopełniaczu i celowniku.
Dziękuję za pomoc.
Z poważaniem

Imię Corrado ma w dopełniaczu postać Corrada, w celowniku Corradowi. Drugie imię - Etorre (jeśli jest wymawiane jako [etorre]) - odmieniamy następująco: dopełniacz Etorrego, celownik Etorremu. Imię to jako zakończone na -e ma odmianę przymiotnikową.

Poradnia

07.12.2020

Jadę do Włost czy do Włostów?

Dzień dobry,
proszę o pomoc w odmianie przez przypadki nazwy miejscowości Włosty. Jak powinnam powiedzieć, jadę do Włost? Jadę do Włostów? Będę wdzięczna za rozwikłanie mojego problemu.
Dziękuję i pozdrawiam.

Rozstrzygnięcie Pani wątpliwości nie jest proste, ponieważ miejscowości oznaczone nazwą Włosty odmieniają się w różny sposób. Podajemy formy dopełniacza odpowiednie dla miejscowości zlokalizowanych w różnych częściach Polski. Prosimy o wybranie odpowiedniej nazwy i jej formy dopełniaczowej:
Włosty - część wsi Kozdroje Regimin (powiat ciechanowski, mazowieckie); dopełniacz Włostów
Włosty - część wsi Przedpełce Staroźreby (powiat płocki, mazowieckie); dopełniacz Włost
Włosty - wieś Gołdap (powiat gołdapski, warmińsko-mazurskie); dopełniacz Włostów
Włosty - wieś Biała Piska (powiat piski, warmińsko-mazurskie); dopełniacz Włostów.

Poradnia

07.12.2020

Różne przyimki w połączeniach "na Litwie", "w Portugalii"

Dzień dobry,
Mam pytanie, dlaczego mówiąc o pobycie na terytorium różnych krajów używamy różnych zwrotów? Jesteśmy "na" Litwie, Łotwie, Ukrainie, Węgrzech, ale jesteśmy "w" Belgii, Norwegii, Anglii czy Niemczech.
Będę wdzięczna za wyjaśnienie.

O użyciu przyimków "w", "na" w połączeniu z nazwami państw nie decydują względy gramatyczne, lecz semantyczne, a po części także historyczno-kulturowe. Przyjmujemy więc dziś pewien stan rzeczy, taki mianowicie, że istnieje grupa państw, z którymi łączymy przyimek "na". Są to państwa położone na wyspach (np. na Cyprze) oraz te, z którymi Polska pozostawała historycznie w bliższych relacjach, np. na Litwie, na Węgrzech. W pozostałych wypadkach stosujemy poprawnie połączenia z przyimkiem "w", np. w Hiszpanii.

Poradnia

05.12.2020

Czy odmieniać nazwę Vistula?

Witam,
czy nazwę polskiej firmy "Vistula" należy odmieniać? Czy w tym tekście powinnam odmienić nazwę firmy:
"Wróć do pracy w stylu Vistula. W biurze, na uczelni, a może przy biurku w domu? Przygotuj się na powrót do pracy i szkoły z Vistula."?
W jakich przypadkach mogę nie odmieniać?

Zgodnie z normą fleksyjną nazwę Vistula należy odmieniać i stosować w wypowiedzi we właściwej formie przypadkowej. Wyrazy obcego pochodzenia, między innymi Vistula, odmieniają się zgodnie z odpowiednim wzorem odmiany rzeczowników.
Przedstawione przez Panią zdanie jest typowe dla tekstów reklamowych i marketingowych, w których często używa się nazwy marki, firmy w mianowniku (np. Vistula) zamiast form z właściwymi końcówkami przypadkowymi. Nazwę Vistula trzeba odmieniać, a w zdaniu użyć: dopełniacza - Vistuli i narzędnika - Vistulą ("Wróć do pracy w stylu Vistuli. W biurze, na uczelni, a może przy biurku w domu? Przygotuj się na powrót do pracy i szkoły z Vistulą").

Poradnia

02.12.2020

Imię Anja

Szanowni Państwo,
Chciałabym dowiedzieć się, czy aktualnie można nadać lub przyjąć imię Anja? Widziałam opinię Rady Języka Polskiego z 2011 r., że takie imię w języku polskim nie istnieje, jednak w moim otoczeniu pojawia się coraz więcej osób narodowości polskiej o takich imionach. Zastanawiam się, czy czas zmienił podejście do tej kwestii?
Będę wdzięczna za odpowiedź.
Pozdrawiam

Zasady nadawania imion zostały zmienione przez Ustawę z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, która weszła w życie 1 marca 2015 r. Opinia Rady Języka Polskiego z 2011 r. jest już nieaktualna, ale można ją traktować jako swego rodzaju zalecenie.
W artykule 59. wspomnianej ustawy czytamy, że wybrane imię lub imiona nie mogą mieć formy zdrobniałej oraz nie mogą mieć charakteru ośmieszającego lub nieprzyzwoitego, ale mogą być imionami obcymi. Można również wybrać imię, które nie wskazuje na płeć dziecka, ale w powszechnym znaczeniu jest przypisane do danej płci.
W świetle obowiązującego prawa dziecku można nadać imię Anja.

Poradnia

26.11.2020

Jak zapisać nazwy czeskie w polszczyźnie?

Dzień dobry
zajmuję się tłumaczeniami z języka czeskiego na polski. Chciałbym prosić o pomoc przy poprawnym zapisie końcówek wyrazów nieprzetłumaczalnych.
Przykłady:
1. Udajemy się do do Browaru na Rychtě (cz. Pivovar na Rychtě)
"Na Rychtě" jest tutaj nieprzetłumaczalne. Samogłoskę ě można wymówić jako "je". Czy w tym przypadku poprawnym jest zapis
"Browar na Rychtje", czy też należy zostawić czeskie znaki "Browar na Rychtě". A może spolszczyć "Browar na Rychcie"?
2. "Jiřina Šustrová w Bechlíně". Bechlín to mała miejscowość. Przypadek podobny do tego powyżej. Jeśli zdecydujemy się spolszczyć
końcówkę (w Bechlínie), czy znaki specjalne wewnątrz wyrazu, w temacie, pozostają niezmienione: Bechlín, czy Bechlin.
3. "Pawilon wybudowany przez praskiego wykonawcę konstrukcji betonowych Karla Skorkovského". Czy tutaj mamy prawo
spolszczyć końcówkę i napisać "Skorkovskiego"?
4. "Browary w Dolním Poohří". W tym przypadku tematem przymiotnika jest "dolní". Czy poprawny jest zatem zapis: "Browary
w Dolním Poohří"?
5. "blisko děčínského zamku". Czy tutaj także powinniśmy jedynie spolszczać końcówkę, a tematu nie zmieniać? "blisko
děčínskiego zamku"?
Dziękuję serdecznie za pomoc

Sposoby zapisywania nazw własnych zawierających znaki, które nie występują w polskim alfabecie, a także dopuszczalną w tym zakresie wariantywność regulują Zasady ortografii i interpunkcji (red. E. Polański). Do podawanych przez Pana przykładów można zastosować zasady, do których podajemy poniżej linki.
Zapis zalecany przez zasady wyglądałby zatem następująco:
1. Browar na Rychtě albo Browar na Rychtie,
2. Bechlín, Bechlínie albo Bechlin, Bechlinie,
3. Skorkovskiego albo Skorkowskiego,
4. w Dolním albo w Dolnim,
5. děčínskiego albo dieczinskiego.
Zasady:
1. zasada 71.1 [266] https://sjp.pwn.pl/zasady/266-71-1-Znaki-diakrytyczne-w-zakonczeniach-nazwisk;629647.html
2. zasada 71.2 [267] https://sjp.pwn.pl/zasady/Pisownia-wariantywna;629648.html
3. zasada 71.6 [271] https://sjp.pwn.pl/zasady/Utrwalone-w-ortografii-cechy-fonetyczne-nazw-wlasnych;629652.html
4. zasada 71.7 [272] https://sjp.pwn.pl/zasady/Spolszczenie;629653.html

Poradnia