Poradnia

Pytania i odpowiedzi

kategoria: Słownictwo

15.01.2021

Czym jest, a czym nie jest drogeria?

Dzień dobry!
Czy amerykański "drug store" można tłumaczyć na polski jako "drogeria"?
Trafiłam na pogląd, że "drug store" to apteka, a polska drogeria pochodzi od przymiotnika "drogi". Nie wiem, czy chodzi o to, że każdy kosmetyk jest drogi. Jeśli nie, to "drogerią" wypadałoby nazywać tylko takie sklepy, które sprzedają kosmetyki z górnej półki. Chciałabym mówić "drogeria" na aptekę, ale nie wiem, czy tak można, a jeśli nawet można, to czy ma sens w obecnej sytuacji, kiedy to "drogerią" nazywają się sklepy z kosmetykami i perfumami (np. Hebe, Rossmann). Udało mi się znaleźć tylko jedną aptekę, która sama siebie określa jako "trzy w jednym czyli apteka, drogeria i perfumeria" (Super-Pharm). Obawiam się, że 99% ludzi po usłyszeniu "drogeria" nie pomyśli o miejscu, w którym za ladą spotkamy kogoś w białym kitlu.
Pozdrawiam serdecznie

Odpowiedź warto zacząć od wyjaśnienia pochodzenia wyrazu drogeria. Pochodzi z francuskiego słowa droguerie i nie ma związku z wyrazem drogi. Tłumaczeniami z języka angielskiego na polski nie zajmujemy się, więc nie możemy Pani udzielić precyzyjnej odpowiedzi na temat znaczenia drug store.
Słownik języka polskiego online definiuje drogerię jako ‘sklep z kosmetykami i artykułami sanitarnymi’ (sjp.pwn.pl). W Słowniku języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka znajduje się informacja, że wyraz drogeria oznacza ‘sklep z kosmetykami, niektórymi artykułami chemicznymi, artykułami sanitarnymi, materiałami opatrunkowymi i lekami dopuszczonymi do sprzedaży bez recepty’. W starszym słowniku, pod redakcją W. Doroszewskiego, definicja tego słowa jest podobna – to ‘sklep z lekami sprzedawanymi bez recept, z materiałami aptecznymi i kosmetykami’.
Z objaśnień słownikowych wynika, że nazwa drogeria nie oznacza apteki, może jedynie oznaczać sklep, w którym sprzedaje się między innymi leki i materiały apteczne (jak w Rossmannie).

Poradnia

12.01.2021

Odmiana czasownika poznawać się

Szanowni Państwo,
Czy poprawna odmiana czasownika "poznawać się" pozwala zbudować zdanie "Babciu, oni poznawają się już 3 lata i raczej nic z tego nie będzie"?

Poprawna odmiana czasownika "poznawać się" w czasie teraźniejszym zbudowana jest na temacie fleksyjnym poznaj- (np. Oni poznają się już 3 lata.). Forma poznawają się jest niepoprawna.
Odmianę czasownika poznawać się można sprawdzić na przykład w elektronicznym Wielkim słowniku języka polskiego, na stronie wsjp.pl: https://wsjp.pl/index.php?id_hasla=36754&id_znaczenia=4665324&l=21&ind=0

Poradnia

12.01.2021

Co można makulować?

Szanowni Państwo!
Czy istnieje słowo makulować? Jeśli tak, to czy można powiedzieć o dokumentach, że zostały zmakulowane?
Wszystkiego dobrego w Nowym Roku!

Słowniki języka polskiego nie notują słowa makulować. Sądzić można, że słowo to funkcjonuje w środowiskowej, specjalistycznej odmianie języka osób związanych z archiwizacją dokumentów, przetwórstwem surowców wtórnych, produkcją papieru itp. Analiza danych korpusowych wskazuje, że w wąskim środowisku używane są słowa: makulacja i makulowanie ze znaczeniem ‘niszczenie dokumentów’. Możliwe jest zatem wykorzystanie słowa zmakulowane, które wypełnia pewną lukę w słownictwie środowiskowym (zawodowym). Jego użycie zależy jednak od sytuacji komunikacyjnej, w której się pojawi, od odbiorców. Dla znacznej części użytkowników języka będzie nieczytelne, niejasne. Słowa makulować, zmakulowane mają bardzo wąski, środowiskowy zakresie i są zrozumiałe jedynie w określonym środowisku zawodowym.

Poradnia

11.01.2021

Odmiana słowa szop

Dzień dobry,
Jak powinna brzmieć prawidłowa odmiana przez przypadki słowa "szopy" w kontekście miejsc pracy w getcie? Czy w poniższym fragmencie słowo szopów zostało prawidłowo odmienione?
"Przedstawiamy to, co – prawdopodobnie w 1944 roku - zostało z ulicy Karmelickiej. Patrzymy od strony Nowolipek w kierunku północnym. W latach 1943–1944 Niemcy spalili i zburzyli niemal całą zabudowę SZOPÓW i ulicy Karmelickiej. Ocalał jedynie budynek Szpitala Ewangelickiego, stąd oszacowanie daty wykonania zdjęcia".
Z góry dziękuję za odpowiedź.
Z wyrazami szacunku

Szop, czyli 'zakład produkcyjny w getcie warszawskim podczas okupacji hitlerowskiej', w dopełniaczu liczby mnogiej ma postać szopów. Użyta przez Panią w zdaniu forma szopów ma więc prawidłową końcówkę fleksyjną i jest poprawna.
W odmianie wyraz szop ma następujące formy przypadkowe w liczbie pojedynczej: M. szop, D. szopa, C. szopowi, B. szop, N. szopem, Msc. (o) szopie, W. szopie. W liczbie mnogiej: M. szopy, D. szopów, C. szopom, B. szopy, N. szopami, Msc. (o) szopach, W. szopy.

Poradnia

11.01.2021

Dziennikarz - korespondent czy wysłannik?

Dobry wieczór,
czy stosowanie wobec dziennikarzy relacjonujących z zagranicy określenia wysłannik zamiast korespondent jest poprawne?
Według SJP PWN korespondent to dziennikarz, współpracownik redakcji prasowej, radiowej lub telewizyjnej, który relacjonuje z zagranicy. Czy zatem używanie stwierdzenia wysłannik nie jest tu niewłaściwe? Czy jest szersza definicja słowa wysłannik wskazująca na nieuprawnione zastosowanie tego słowa wobec dziennikarza relacjonującego z zagranicy?
Łączę wyrazy szacunku

Wielki słownik języka polskiego podaje ogólną definicję wysłannika: `osoba wysłana dokądś w określonym celu` (www.wsjp.pl). W różnych kontekstach wysłannik jest uzupełniany określeniami wskazującymi na tego, kto wysyła dana osobę, np. wysłannik prezydenta. Możliwe są też połączenia wysłannik redakcji, wysłannik gazety itp. W tekstach medialnych te połączenia są również używane, co można zauważyć na stronach internetowych mediów (np. Wysłannik TVP Info próbował „sprowokować” uczestniczki... ; Podczas spotkania z wysłannikami największych redakcji z krajów grupy G8...) czy w przykładach z Narodowego Korpusu Języka Polskiego (wysłannik „Gazety”...; wysłannik naszego pisma...).
Bardziej utrwalona, czytelna, stylistycznie neutralna jest nazwa korespondent z określeniami precyzującymi, np. agencyjny, prasowy, radiowy, telewizyjny, zagraniczny; frontowy, wojenny itd. (www.wsjp.pl).
Niewątpliwie nazwa korespondent wyraźniej wskazuje na profesję dziennikarską, natomiast nazwa wysłannik ma szersze znaczenie i jest częściej używana w odniesieniu do osób spoza tej profesji. Ale nie zapominajmy też, że pełna ocena użycia wyrazu jest możliwa wtedy, gdy uwzględnimy kontekst i okoliczności jej zastosowania oraz zwyczaj językowy przyjęty w środowisku zawodowym.

Poradnia

09.01.2021

Czy współczesny się stopniuje?

Szanowni Państwo,
moje pytanie dotyczy przymiotnika "współczesny". Czy podlega on stopniowaniu? Zdarza się przecież, że czytamy o współcześniejszym przekładzie, współcześniejszej formie wyrazu. Spotkałam się z twierdzeniem, że takie formy są niepoprawne, a przymiotnik nie stopniuje się. Będę wdzięczna za rozwianie moich wątpliwości.
Pozdrawiam serdecznie

Przymiotnik „współczesny” ma formę stopnia wyższego o postaci „współcześniejszy” lub „bardziej współczesny”. Informację o stopniowaniu podaje między innymi Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN pod redakcją Andrzeja Markowskiego.

Poradnia

08.01.2021

Czy można zaaranżować kwiaty?

Szanowni Państwo,
proszę o pomoc w odpowiedzi, czy w zdaniu: "Mieszkańcy, z zachowaniem środków bezpieczeństwa, będą mogli wziąć kwiaty, przezimować je, a wiosną zaaranżować na swoim balkonie lub w ogrodzie", słowo "zaaranżować" w odniesieniu do kwiatów zostało źle użyte.
Z wyrazami szacunku

Ze znaczenia wyrazu aranżować (zaaranżować) wynika, iż w podanym zdaniu, w połączeniu z wyrazem kwiaty, nie jest on użyty właściwie. Wielki słownik języka polskiego podaje następujące znaczenie wyrazu zaaranżować: `zorganizować jakąś przestrzeń, np. mieszkanie, wystawę, obraz lub fotografię w jakiś sposób` (www.wsjp.pl). Możliwe są zatem połączenia wskazujące na rodzaj przestrzeni, np.: zaaranżować mieszkanie, otoczenie, ogród, balkon, mieszkanie itp. Kwiaty mogą być natomiast jedynie częścią, elementem aranżowanej przestrzeni.

Poradnia