Poradnia

Pytania i odpowiedzi

kategoria: Słownictwo

08.01.2021

Znaczenie słowa atencja

Szanowni Państwo, 
jak to jest z tą atencją? Jest to „szacunek” czy „uwaga”? Chodzi mi o poprawne, właściwe znaczenie tego słowa. 
Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedź.

Odpowiedź na postawione przez Panią pytanie przynoszą słowniki języka polskiego. Podajemy poniżej znaczenia wyrazu „atencja" notowane w słownikach online:
1.`szczególny szacunek, względy okazywane komuś`
(https://sjp.pwn.pl/szukaj/atencja.html),
2.`szczególny szacunek okazywany jakiejś osobie lub idei, wynikający z uznania jej za niezwykle wartościową`, `szczególne zainteresowanie, jakie wzbudza ktoś lub coś u innych ludzi' 
(https://www.wsjp.pl/index.php?id_hasla=50012&ind=0&w_szukaj=atencja).
Znaczenia ujęte w punkcie 2. są opatrzone w słowniku kwalifikatorem książkowe, co oznacza, że wyraz może być używany jedynie w sytuacji oficjalnej, w języku pisanym, głównie w celu podniesienia rejestru stylistycznego wypowiedzi. Inne słowniki języka polskiego kwalifikują ten wyraz jako przestarzały.
Właściwe znaczenie wyrazu "atencja" odnosi się więc do szacunku, uznania, a także zainteresowania. W komunikacji potocznej, prawdopodobnie pod wpływem języka angielskiego, spotyka się użycie wyrazu atencja w znaczeniu `uwaga`. Trudno jednak  to znaczenie uznać za poprawne.

Poradnia

10.12.2020

O odmianie słowa gadzio

Poszukuję odmiany słowa gadzio, co według tradycji romskiej oznacza „nie-Roma”, osobę nienależącą do społeczności romskiej. Czy powinno być ono nieodmienne, czy może jednak "z tym gadziem", "o tym gadziu", "nie ma gadzia" itp.?

Słowo gadzio jest odmienne. Wszystkie formy przypadkowe, które Pani podała są prawidłowe. Całość odmiany wygląda następująco:
Liczba pojedyncza: M. gadzio, D. gadzia, C. gadziowi, B. gadzia, N. (z) gadziem, Msc. (o) gadziu, W. gadziu.
Liczba mnoga: M. gadziowie, D. gadziów, C. gadziom, B. gadziów, N. (z) gadziami, Msc. (o) gadziach. W. gadziowie.

Poradnia

09.12.2020

Czy naleśnik jest rzeczą?

Dzień dobry
Mam problematyczne zagadnienie, które wydaję się banalne, lecz wokół niego rozgorzał spór, którego nikt z uczestników nie
potrafił rozstrzygnąć. Graliśmy w grę "Państwa- miasta". Ostatnia kategoria, to były "rzeczy". W tejże rubryce po wylosowaniu litery
N został wpisany "naleśnik". Czy to właściwa odpowiedz? Czy naleśnik to rzecz?
Będę wdzięczny za odpowiedz. Pozdrawiam.

Z językoznawczego punktu widzenia warto spojrzeć do słownika języka polskiego i zapoznać się z definicją słowa rzecz, a następnie sprawdzić, czy naleśnik można uznać za rzecz. Polecamy niezawodny Wielki słownik języka polskiego PAN (online: wsjp.pl) i podajemy link: https://wsjp.pl/index.php?id_hasla=32374&id_znaczenia=5000285&l=22&ind=0
Osobno podajemy definicję słowa rzecz ze słownika:
rzecz - 1. przedmiot materialny
'każdy materialny element rzeczywistości, postrzegany zmysłami jako odrębny, zwłaszcza dający się dotknąć i wziąć do ręki'.
W świetle tej definicji naleśnik spełnia kryteria bycia rzeczą.

Poradnia

06.12.2020

"Uzyskał 5,5 punktu"?

Proszę uprzejmie o radę. Jak poprawnie należy pisać: "uzyskał 5,5 punktów", czy "uzyskał 5,5 punktu"?

W połączeniach liczebnika złożonego z pół (np. dwa i pół, pięć i pół, osiem i pół) i rzeczownika używa się dopełniacza liczby pojedynczej (np. metra, dnia, punktu). Poprawne jest zatem "uzyskał 5,5 punktu".

Poradnia

02.12.2020

Pawię w scrabblach

Dzień dobry!
Mam pytanie odnośnie słowa pawię oznaczające młodego pawia. Czy ta forma jest poprawna i można jej użyć w grze w scrabble?
Pozdrawiam i dziękuję za odpowiedź.

W języku polskim nazwy istot młodych, niedorosłych tworzy między innymi przyrostek -ę (także -ątko, -ak). Nazwy te można utworzyć doraźnie niemal od każdego rzeczownika oznaczającego żywą istotę (np. kocię, małpię, oślę, tygrysię, jaskółczę itd.), również od pawia.
Wobec tego, grając w scrabble, można posłużyć się rzeczownikiem pawię.

Poradnia

27.11.2020

Czy euforia ma liczbę mnogą?

Dzień dobry,
czy istnieje liczba mnoga rzeczownika "euforia"? Czy można powiedzieć "euforie"?

Odpowiadamy twierdząco. Tak, rzeczownik euforia ma gramatyczne formy liczby mnogiej. Mianownik liczby mnogiej przyjmuje postać "euforie". Niemniej rzeczownik ten zwykle występuje w liczbie pojedynczej, rzadko w mnogiej.
Pełny wzór odmiany podaje Wielki słownik języka polskiego online: https://wsjp.pl/index.php?id_hasla=11178&ind=0&w_szukaj=euforia

Poradnia

26.11.2020

Czy w Zabłociu mieszkają zabłocianie?

Dzień dobry.
Proszę uprzejmie o radę, jak należy poprawnie nazywać mieszkańców Zabłocia - zabłocianie czy zabłocanie?

Nazwy mieszkańców miejscowości tworzy się w określony sposób, dodając odpowiedni przyrostek do tematu fleksyjnego nazwy miejscowości. W tym wypadku jest to temat Zabłoci- zakończony na głoskę ć (dobrze widoczny w dopełniaczu). Zgodnie z regułami słowotwórczymi nazwa mieszkańca (mieszkanki) powinna mieć postać zabłocianin (zabłocianka), w liczbie mnogiej są to zabłocianie.

Poradnia