Poradnia

Pytania i odpowiedzi

kategoria: Wymowa

22.09.2020

O wymowie webinarium

Jak powinno się wymawiać słowo "webinarium" - przez "w" czy przez "ł"?

Informację na ten temat można znaleźć w Wielkim słowniku języka polskiego PAN w wersji online (https://www.wsjp.pl/index.php?id_hasla=99323). Słownik podaje, że rzeczownik webinarium (tak samo jak webinar) może być wymawiany dwojako: z zachowaną w nagłosie głoską „w” lub z tzw. u niezgłoskotwórczym, czyli „ł” (u̯ebinarium).

Poradnia

22.09.2020

Jak akcentować imiona Arystoteles i Pitagoras?

Szanowni Państwo,
jak wymawiamy nazwiska filozofów: Pitagoras, Arystoteles itd.? Na którą sylabę pada akcent?

Imiona filozofów - Pitagoras i Arystoteles - są akcentowane w sposób typowy dla języka polskiego, czyli na przedostatnią sylabę. Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN podaje, że imię Arystoteles można akcentować również na trzecią sylabę od końca. W innych imionach filozofów: Sokrates, Anaksagoras, Anaksymander, Anaksymenes, Empedokles, Heraklit, Demokryt, Epikur akcent wyrazowy pada również na przedostatnią sylabę.

Poradnia

30.12.2019

Jak wymawiać słowo "himalaizmie"?

Dzień dobry. Chciałabym zapytać, czy forma himalaizmie (wymowa) jest poprawna? W internecie znalazłam różne odpowiedzi. Z góry dziękuję za odpowiedź.

Źródła internetowe mają różną rangę, różnych nadawców (także nieprofesjonalnych), stąd mogą podawać sprzeczne, często niepoprawne dane. Wątpliwości językowe pomagają rozstrzygać słowniki poprawnej polszczyzny i słowniki języka polskiego, dostępne również w wersji online.
Wielki słownik języka polskiego PAN (https://www.wsjp.pl) podaje następującą wskazówkę dotyczącą wymowy miejscownika rzeczownika himalaizm:
Ms. lp wymawiany: [himalaiźmie] lub [himalaizmie].
Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN pod redakcją Andrzeja Markowskiego uznaje za właściwą wymowę [himalaiźmie], natomiast za rzadko występującą, również poprawną, wymowę [himalaizmie].

Poradnia

18.06.2019

Jak należy wymówić wyraz patriotyzm?

Szanowni Państwo, proszę o wskazanie, jak należy wymawiać poniższe słowa: 1) patriotyzm — [patriotysm] czy [patryjotysm] 2) Austriak — [austriak] czy [austryjak] 3) Gabriela — [gabriela] czy [gabryjela] 4) kiełbasa — [kiełbasa] czy [kieubasa]. Czy w wyrazach kwalifikacje i eliminacje opuszcza się w wymowie sylaby? Z góry dziękuję za odpowiedź.

Zgodnie z zaleceniami Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego przytoczone przez Pana słowa powinno się wymawiać w sposób następujący:
1) patriotyzm [patrjotysm] albo [patrjotyzm]; wymowa [patryjotysm] kwalifikowana jest jako przestarzała,
2) Austriak [austryjak], wymowa [austrjak] jest z kolei kwalifikowana jako rzadka,
3) Gabriela [gabrjela], wymowa [gabryjela] jest już przestarzała,
4) kiełbasa [kiełbasa], przy czym ł nie oznacza głoski przedniojęzykowo-zębowej, lecz u niezgłoskotwórcze.
Staranna wymowa wyrazów "kwalifikacje i eliminacje" wymaga artykulacji wszystkich sylab i nieopuszczania żadnej z nich. Wyrazy wymawia się w następujący sposób (w uproszczonym zapisie): kwalifikacje [kfalifikacje] i eliminacje [eliminacje].

Poradnia

11.04.2019

Jak wymawia się słowa patriotyzm i Gabriela?

Szanowni Państwo, proszę o wskazania, jak należy wymawiać poniższe słowa:
1) patriotyzm - [patriotysm] czy [patryjotysm] 2) Austriak - [austriak] czy [austryjak] 3) Gabriela - [gabriela] czy [gabryjela] 4) kiełbasa - [kiełbasa] czy [kieubasa].
Jak wymawia się słowa kwalifikacje i eliminacje - [kwalifikacje] i [eliminacje] czy [kwalfikacje] i [elminacje]. Z góry dziękuję za odpowiedź.

Zgodnie z zaleceniami "Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN" pod red. A. Markowskiego przytoczone przez Pana słowa powinno się wymawiać w sposób następujący:
1) patriotyzm [patrjotysm] albo [patrjotyzm]; wymowa [patryjotysm] kwalifikowana jest jako przestarzała,
2) Austriak [austryjak], wymowa [austrjak] jest z kolei kwalifikowana jako rzadka,
3) Gabriela [gabrjela], wymowa [gabryjela] jest już przestarzała,
4) kiełbasa [kiełbasa], przy czym ł nie oznacza głoski przedniojęzykowo-zębowej, lecz u niezgłoskotwórcze.
Staranna wymowa wyrazów kwalifikacje i eliminacje wymaga artykulacji wszystkich sylab i nieopuszczania żadnej z nich. Wyrazy wymawia się w następujący sposób (w uproszczonym zapisie): kwalifikacje [kfalifikacje] i eliminacje [eliminacje].

Poradnia

22.02.2019

Przyimek "z" czy "ze" przed skrótowcem SPE?

Mam następującą wątpliwość: jakiej formy przyimka (z czy ze) należy używać przed skrótowcem "SPE" oznaczającym "specjalne potrzeby edukacyjne", który przez profesjonalistów wymawiany jest głoskowo jako "spe"? Będę wdzięczna za pomoc.

Zgodnie z normą językową przed wyrazami rozpoczynającymi się od spółgłoski: s, z, ś, ź, sz, rz, ż, po której następuje inna spółgłoska oraz przed wyrazami rozpoczynającymi się od kilku spółgłosek używa się przyimka o postaci rozszerzonej - "ze". Poprawna forma podanego przez Panią połączenia ma więc postać "ze SPE".

Poradnia

11.02.2019

Akcent w wyrazach idea i liceum

Jak powinny być akcentowane wyrazy: liceum i idea?


To pytanie było już wielokrotnie zadawane i doczekało się wielu odpowiedzi dostępnych na stronach internetowych (np. Poradni PWN). Ponieważ nie zaszły zmiany w akcentowaniu wyrazów liceum, idea, potwierdzamy podawany w odpowiedziach stan rzeczy. A zatem oba wyrazy mają akcent typowy dla języka polskiego (paroksytoniczny) i powinna być w nich akcentowana przedostatnia sylaba od końca (w liceum - sylaba "ce", w idea - sylaba "de"). W drugim z wymienionych wyrazów (idea) możliwe jest także akcentowanie trzeciej sylaby od końca, akcent przypada wówczas na nagłosowe i-.

Poradnia