Poradnia

Pytania i odpowiedzi

 

24.02.2021

O połączeniach: jestem zainteresowany, jestem zainteresowana

Szanowni Państwo,
chciałbym zapytać, czy wyrażenie "Jestem zainteresowany, czy..." jest poprawne, czy też poprawne jest tylko wyrażenie "Jestem zainteresowany tym, czy...". Z góry dziękuję za odpowiedź.
Z poważaniem

Czasownik "zainteresować" tworzy konstrukcję składniową wymagającą użycia określonych przypadków gramatycznych: zainteresować kogoś, czymś. Podobnie rzecz ma się z utworzonym od tego czasownika wyrazem pochodnym "zainteresowany". W poprawnie zbudowanym zdaniu stosuje się zatem bezpośrednią konstrukcję, np.: Jestem zainteresowany Twoim przyjściem, ofertą biura, kupnem auta, wyjazdem, zgodą na..., możliwością wizyty itp. W zdaniach złożonych podrzędnie można stosować konstrukcję „zainteresowany tym, czy”, w której zachowana jest łączność czasownika z formą narzędnika (tym).
Dodajmy, że poprawne połączenia czasownika „zainteresować”, jak i innych czasowników, można zawsze sprawdzić w słownikach języka polskiego online (np. www.wsjp.pl, hasło: zainteresować lub zainteresowany).

Poradnia

22.02.2021

Pozwalam sobie przesłać... a grzeczność językowa

Dzień dobry,
uprzejmie proszę o informację, czy zdanie „pozwalam sobie przesłać zaproszenie...” wysłane wewnętrznie do członków zarządu firmy, jest właściwe, na miejscu, z zachowaniem należnej atencji czy raczej nie na miejscu. Dodam, że wysyła sekretarka do przełożonych najwyższego szczebla.
Dziękuję i pozdrawiam

Czasowniki: pozwolić sobie, pozwalać sobie pełnią funkcję zwrotu grzecznościowego oznaczającego 'niech mi będzie wolno'. Użycie sformułowania „pozwalam sobie przesłać zaproszenie...” jest zgodne z zasadami etykiety językowej i służy wyrażeniu należnego szacunku odbiorcy komunikatu. W odpowiedni sposób sygnalizuje nierównorzędne relacje służbowe, które Pani opisuje.

Poradnia

22.02.2021

O używaniu nazwy II Rzeczypospolita

Szanowni Państwo,
uprzejmie proszę o wyjaśnienie moich wątpliwości, czy w tekstach naukowych i popularnonaukowych można pisać: II Rzeczypospolitej?
Zasadniczo wydaje mi się, że nie było takiego państwa - to są nazwy potoczne: II RP, a nazwa właściwa to Rzeczpospolita Polska, podobnie nie ma państwa III RP. Jeśli już odmieniać, to chyba określenie "Rzeczypospolitej" jest bardziej uroczyste i powinno się stosować w oficjalnych dokumentach, przemówieniach, a w tekstach naukowych, popularnonaukowych - Rzeczpospolitej. Czy mam rację?
Z uszanowaniem

II (Druga) Rzeczpospolita, podobnie jak I (Pierwsza) Rzeczpospolita to nazwy nieoficjalne nazywające państwo polskie i - co ważne - podkreślające jego ciągłość. Warto zaznaczyć, że w takiej funkcji nazwy te wymieniane są w preambule do Konstytucji RP z 1997, trudno je więc uznać za potoczne. Występują często zarówno w pracach naukowych, jak i popularnonaukowych.
Jeśli chodzi o odmianę, możliwie są obie formy: Rzeczpospolitej i Rzeczypospolitej (w dopełniaczu, celowniku, miejscowniku liczby pojedynczej), w liczbie mnogiej - Rzeczypospolite, Rzeczpospolite itp. Pełną odmianę w liczbie pojedynczej i mnogiej znaleźć można w Wielkim słowniku języka polskiego online: www.wsjp.pl.
Na zasadzie analogii powstały nazwy III, IV RP, które w zamierzeniu twórców wyznaczają pewne etapy rozwoju państwa po 1989 roku. Nazwy te mają charakter publicystyczny, w istocie bardziej potoczny. Oczywiście oficjalna nazwa Polski to Rzeczpospolita Polska.

Poradnia

22.02.2021

Skróty w połączeniach wyrazowych

Dzień dobry.
Od kilku dni moje myśli mąci treść etykiety jednego z producentów wody mineralnej. U samego dołu głosi ona "Naturalny CO2", co - jak mniemam - w zamyśle producenta ma być odczytywane jako "Naturalny dwutlenek węgla". Wygląda to jednak dość osobliwie i zastanawiam się, czy nie jest błędem językowym (czy w takim przypadku przymiotnik nie powinien korelować rodzajowo ze wzorem chemicznym / skrótem, miast jego pełną nazwą). Byłbym niezmiernie wdzięczny za potwierdzenie lub zaprzeczenie moim domysłom.
Z wyrazami szacunku

Występujące w zdaniu CO2 traktujemy jako skrót. Związki składniowe tworzone przez skróty (a nie skrótowce w rodzaju PKO) nie są dostosowywane do ich postaci fonetycznej (ceodwa) i ewentualnego wzoru odmiany skrótu. W przykładowym połączeniu: długa ul. Powstańców (ul. jest skrótem) – przymiotnik dostosowuje swoją formę gramatyczną do pełnego wyrazu, a nie do skrótu ul. Mówimy zatem długa ulica Powstańców, a nie długi ul Powstańców. Zasada używania skrótów jest następująca: zapisujemy skrót, ale odczytujemy cały wyraz lub połączenie wyrazowe. Związki składniowe są dostosowane do cech gramatycznych pełnej nazwy, którą oznacza skrót (ul. - ulica, r. żeński). Nazwa CO2 jest skrótem nazwy dwutlenek węgla, związki składniowe należy dostosować do rodzaju gramatycznego słowa dwutlenek, czyli użyć zapisu: naturalny CO2 lub powiedzieć: naturalny dwutlenek węgla.

Poradnia

22.02.2021

Islandzkie imię Freyja - odmiana

Dzień dobry,
według jakiego paradygmatu odmienić żeńskie imię islandzkie Freyja. Czy Freyji, czy też Freyi?
Będę wdzięczna za odpowiedź.
Pozdrawiam

Islandzkie imię Freyja będzie się odmieniało według wzoru żeńskiego rzeczowników.
Istotna dla ustalenia zapisu końcówki dopełniacza jest forma imienia Freyja (Freja), w której -ja (-yja) występuje po samogłosce (e). Należałoby zastosować analogiczną zasadę ortograficzną, jak przy rzeczownikach pospolitych: jeśli rzeczownik żeński zakończony jest na -ja występujące po samogłosce, to w dopełniaczu, celowniku, miejscowniku piszemy -i (zasada pisowni nr [21] 7.5., www.sjp.pwn.pl/zasady/Pisownia-ji-i-lub-ii;629325.html).
Zgodnie z tą zasadą zapiszemy więc Freyi, podobnie jak Maryi, alei, epopei, zgrai itp. Ten sam wzór odmiany mają nazwiska zakończone na -ja po samogłosce (np. na -eja), jak Bareja - w dopełniaczu Barei.

Poradnia

22.02.2021

Księgowy i księgowa

Uprzejmie proszę o wskazanie czy na pieczątce zamówionej kobiecie powinien być zapis Księgowa czy Księgowy, Główna Księgowa czy Główny Księgowy?
Serdecznie pozdrawiam

Jeśli istnieją formy żeńskie rzeczowników, zwłaszcza utrwalone, powinniśmy je stosować. Wielki słownik języka polskiego podaje, że w odniesieniu do kobiet używa się wyrazu księgowa, do mężczyzn - księgowy (www.wsjp.pl). A zatem na na pieczątce dla kobiety powinny znaleźć się zapisy: Księgowa i Główna Księgowa.

Poradnia

22.02.2021

Czy istnieje wiedza merytoryczna?

Szanowni Państwo!
Czy zyskująca popularność zbitka "wiedza merytoryczna" ma sens? Jeśli tak, to jaka inna wiedza (obok merytorycznej i niemerytorycznej) istnieje?
Z poważaniem

W wypadku tego rodzaju wątpliwości warto najpierw ustalić znaczenie składników tego połączenia w świetle słowników języka polskiego.
Wiedza to, jak podaje Wielki słownik języka polskiego, `wszystko to, czego ludzie się dowiadują, ucząc się lub poznając świat`(www.wsjp.pl) . Możliwe jest zatem dookreślenie rodzaju tej wiedzy, jej zakresu itp. Wspomniany słownik podaje przykładowe połączenia: wiedza ekspercka, encyklopedyczna, fachowa, specjalistyczna; ogólna, potoczna; tajemna; praktyczna, teoretyczna; informatyczna, lingwistyczna, matematyczna, prawnicza...
Z kolei przymiotnik merytoryczny Słownik języka polskiego PWN definiuje jako: 'dotyczący treści sprawy, a nie jej strony formalnej` (www.sjp.pwn.pl) . Jest to więc synonim słów: profesjonalny, fachowy, rzetelny. W przypadku słowa merytoryczny notowane są połączenia: merytoryczna/-y dyskusja, aspekt, błąd, poziom, wartość, zarzuty (www.wsjp.pl).
Połączenie „wiedza merytoryczna” nie jest wprawdzie wymieniane w słownikach, niemniej coraz częściej pojawia się w wypowiedziach medialnych, wykorzystywane jest środowiskowo, w tekstach ogłoszeń o pracy i innych. Wyrażenie to wskazuje na pewien zakres wiedzy, na jej specjalistyczny charakter - w przeciwieństwie np. do wiedzy ogólnej, potocznej, zdroworozsądkowej. Nie jest wprawdzie zbyt zręczne semantycznie i stylistycznie, ale komunikatywne i czytelne dla odbiorcy.

Poradnia